İçeriğe Geç

DIN 4108-3’e göre Glaser yöntemi: Ne hesaplar, nerede biter

6 dk. okuma süresi

Glaser yöntemi tam olarak tek bir soruyu yanıtlar: Belirlenmiş kış koşullarında buhar difüzyonu yoluyla yapı elemanında yoğuşma suyu oluşuyor mu ve yazın yeniden kuruyabilir mi? DIN 4108-3’ün (DIN: Deutsches Institut für Normung, Alman Standartlar Enstitüsü) nem koruması için hesaplamalı kanıt yönteminin çekirdeğidir. Bir sonucu okuyan kişi, hesaba nelerin girdiğini ve nelerin girmediğini bilmelidir.

İki mevsim, sabit sınır koşulları

Hesap durağan yapılır, yani tüm dönem boyunca sabit koşullarla. Yoğuşma dönemi Aralık’tan Şubat’a 90 gün, buharlaşma dönemi Haziran’dan Ağustos’a 90 gün sürer. Yaz için dış sıcaklıklar öngörülmemiştir, yalnızca buhar basınçları.

Dönem Dış İç
Yoğuşma dönemi (Aralık–Şubat) −5 °C, %80 bağıl nem, 321 Pa 20 °C, %50 bağıl nem, 1.168 Pa
Buharlaşma dönemi (Haziran–Ağustos) Buhar basıncı 1.200 Pa Buhar basıncı 1.200 Pa; dış duvarların yoğuşma düzlemlerinde doygunluk buhar basıncı 1.700 Pa

Tablodaki değerleri BauNetz Wissen normatif sınır koşulları olarak veriyor; sayfa bir baskı belirtmiyor. Bu tür değerlerin norm baskıları arasında değiştiğini bir geriye bakış gösterir: Fraunhofer IBP 1999’da o dönemde geçerli norm için hâlâ 60 gün boyunca −10 °C dış sıcaklığı tarif ediyordu. Bugün DIN 4108-3, DIN Media’ya göre 2018-10 baskısının yerini alan 2024-03 baskısıyla mevcuttur. Bir kanıtta, projede kararlaştırılan baskının değerleri geçerlidir.

Katman yapısından içten dışa sıcaklıklar ve bunlardan doygunluk buhar basıncı belirlenir. Bu, gerçek buhar basıncının seyriyle karşılaştırılır. Norm, iki eğrinin konumuna göre, yoğuşma suyunun hiç oluşmamasından tüm bir bölgede oluşmasına kadar dört durum ayırt eder.

Sonuç bir bilançodur. Önce yoğuşma suyunun hangi katmanda ve hangi miktarda oluştuğu belirlenir; ardından yazın buharlaşma miktarı bununla karşılaştırılır. Birikmiş yoğuşma suyunun buharlaşma döneminde tamamen kuruyup kurumayacağı ve plansız olarak giren neme karşı ne kadar kuruma rezervi kaldığı denetlenir.

sd değerinin rolü

sd değeri, metre cinsinden katman kalınlığı ile malzemenin difüzyon direnci katsayısı μ’nün çarpımıdır; bir katmanın su buharlaşmasına ne kadar direnç gösterdiğini tarif eder. Çok katmanlı yapı elemanlarında katman katman belirlenip toplanır. Böylece kesitte buhar basıncının nerede düştüğünü ve buhar basıncı ile doygunluk eğrisinin birbirine değip değmediğini belirler. Ahşap düz çatılar için BauNetz Wissen, folyo veya membran katmanlarının dizilişinde sd değerlerinin içten dışa azalması gerektiği kuralını koyar.

Bundan pratik için şu çıkar: Dış tarafta yüksek sd değerli bir katman yazın geri kurumayı yavaşlatır, iç tarafta olan ise kışın buhar girişini yavaşlatır. Bir kaplama üreticisinin sd değerini nasıl verdiği, Veri sayfasında V ve W sınıfları yazısında gösteriliyor.

Neyin zararsız sayıldığı

  • Kışın oluşan su, buharlaşma döneminde yeniden çevreye verilmelidir.
  • Yoğuşma suyuyla temas eden yapı malzemeleri, örneğin mantar oluşumu veya korozyon yoluyla, zarar görmemelidir.
  • Çatı ve duvar konstrüksiyonlarında oluşan yoğuşma suyu kütlesi genel olarak en fazla 1,0 kg/m² olmalıdır.
  • Yapı elemanı suyu kılcal olarak emmeyen katmanlar içeriyorsa en fazla 0,5 kg/m² geçerlidir. Bunlara folyolar, metaller, normal beton ile mineral yün ve plastik köpük dahildir.

Hiçbir duvarın hesaplanması zorunlu da değildir. BauNetz Wissen’in anlatımına göre kanıt, örneğin oda tarafında sıvalı, onaylı bir ısı yalıtım kompozit sistemli dış duvarlarda ve iç sıvalı iç yalıtımda R ≤ 1,0 m²K/W’a kadar, yapı ek olarak en az 0,5 m’lik bir sd,i değerine sahipse, gerekmez. Belirleyici olan norm metnidir. Bina Modernizasyon Yasası (Gebäudemodernisierungsgesetz) § 11’de inşa edilecek binalar için hâlâ DIN 4108-3: 2018-10 baskısını belirtir.

Hesabın görmedikleri

Dönem bilançosu yöntemi, difüzyon süreçleri için çok basitleştirilmiş bir kanıt yöntemidir. BauNetz Wissen şunları göz ardı edilenler olarak sayar:

  • gerçekçi, değişken iklim sınır koşulları,
  • artan nem yükleri, örneğin inşaat nemi veya yapı hasarları sonrası,
  • ışınım ısısından gelen etkiler,
  • difüzyon direnci ve ısı iletkenliği gibi neme bağlı değişen malzeme karakteristikleri,
  • sorpsiyon ve kılcal iletimle nem depolama ve taşınımı.

Sıvı su taşınımı da dışarıda kalır. Konveksiyonu da difüzyon hesabı kapsamaz: Oda tarafındaki kaçaklar yoluyla sıcak, nemli iç hava konstrüksiyona akabilir. Denge nemi ve kullanıcı davranışı da eksiktir. İklimlendirilmiş konut veya konuta benzer kullanımlarda normun hesap yaklaşımları açıkça geçerli değildir.

Normun değerlerinin kendisi, örneğin 90 gün boyunca −5 °C, BauNetz Wissen’e göre Almanya’nın her yerinde gerçeğe yakın görünmez ama güvenlik payları içerir.

Mevcut duvarlar: sonucun inceldiği yer

Mevcut bir duvarda yapı ve karakteristik değerler çoğu zaman yalnızca yaklaşık bilinir ve duvar nadiren hesap modelindeki kadar kuruydur. Yöntem sabit karakteristik değerlerle çalışır. Savrulan yağmur olarak ya da kılcallıkla duvara giren su hesapta görünmez; bu, sıvı su taşınımının eksikliğinden gelir.

Basitleştirilmiş yöntem yeterince doğru bir değerlendirme için yetmiyorsa, DIN 4108-3 DIN EN 15026’ya göre higrotermal simülasyonu öngörür. Yapı elemanı davranışını gerçeğe yakın iklim sınır koşullarında birkaç yıl boyunca simüle eder. Mevcut duvarların içeriden yalıtılması planlandığında, Mevcut yapıda iç yalıtım yazısı kanıtlar ile WTA bilgi notlarının (WTA: Wissenschaftlich-Technische Arbeitsgemeinschaft für Bauwerkserhaltung und Denkmalpflege, Bilimsel-Teknik Yapı Koruma ve Anıt Koruma Çalışma Grubu) birlikte işleyişini sınıflandırıyor.

Başarılı bir Glaser diyagramı bu nedenle difüzyonun norm koşullarında kritik olmadığını kanıtlar. Duvarın kuru olduğunu, hava sızdırmazlığının doğru olduğunu ya da savrulan yağmurun tutulduğunu kanıtlamaz. Mevcut duvarlarda hesap, mevcut katmanlara ilişkin varsayım kadar güvenilirdir.

Kaynaklar

Devamını Oku

Aynı konu alanından daha fazla pratik bilgi.